W dniach 8–12 grudnia 2025 roku troje bibliotekarzy-edukatorów z Biblioteki Publicznej w Piasecznie uczestniczyło w mobilności edukacyjnej w formie job shadowingu w Paryżu. Instytucją goszczącą była Bibliothèque publique d’information (BPI) – jedna z najważniejszych bibliotek publicznych w Europie, działająca w Centrum Pompidou.
Jobshadowing był okazją do bezpośredniej obserwacji pracy bibliotekarzy i edukatorów oraz poznania nowoczesnego, systemowego podejścia do roli biblioteki jako centrum edukacji, kompetencji i włączenia społecznego.
BPI to wyjątkowa instytucja, która redefiniuje pojęcie biblioteki publicznej. To nie tylko miejsce dostępu do zbiorów, ale przede wszystkim otwarta przestrzeń nauki i rozwoju, dostępna dla każdego – bez zapisów, opłat i formalnych ograniczeń. Podczas job shadowingu obserwowaliśmy codzienne funkcjonowanie biblioteki oraz działania zespołów odpowiedzialnych za edukację, samokształcenie i programy społeczne.
Jednym z najważniejszych elementów naszego pobytu była strefa Autoformation (samokształcenia) – unikalna w skali europejskiej przestrzeń dedykowana osobom uczącym się we własnym tempie.
Użytkownicy mają tu dostęp do tysięcy kursów multimedialnych, m.in.:
nauki ponad 150 języków obcych,
programowania, grafiki komputerowej i kompetencji cyfrowych,
kursów zawodowych i przygotowania do egzaminów,
nauki gry na instrumentach.
Rola bibliotekarza w tej strefie opiera się na wsparciu i towarzyszeniu w nauce, a nie na ocenianiu. To model, który wzmacnia samodzielność i poczucie sprawczości użytkowników.
Edukacja medialna i obywatelska w Bibliothèque publique d’information (BPI) to jeden z najbardziej rozwiniętych filarów tej instytucji. W Paryżu biblioteka ta pełni funkcję „laboratorium krytycznego myślenia”, a ich podejście opiera się na przekonaniu, że w dobie nadmiaru informacji umiejętność ich selekcji i weryfikacji jest podstawowym prawem obywatelskim.
Jako edukatorzy szczególną uwagę poświęciliśmy działaniom BPI związanym z:
edukacją medialną i fact-checkingiem,
przeciwdziałaniem dezinformacji,
edukacją obywatelską,
tematyką równości i praw kobiet.
Biblioteka realizuje także programy dla dzieci i młodzieży, m.in. zajęcia oparte na literaturze i baśniach, które w naturalny sposób uczą empatii, otwartości i szacunku dla różnorodności.
Ważnym elementem programu było spotkanie z Alexandre’em Favereau z Departamentu Bibliotek i Książki Miasta Paryż, odpowiedzialnym za rozwój publiczności i działania skierowane do osób w trudnej sytuacji społecznej.
Poznaliśmy paryską filozofię „biblioteki otwartej”, w której kluczowe znaczenie ma sposób przyjmowania użytkownika (accueil), budowanie poczucia bezpieczeństwa i poszanowanie godności każdej osoby – niezależnie od jej sytuacji życiowej.
Program job shadowingu obejmował również wizyty w nowoczesnych paryskich mediatekach, które realizują misję społeczną w skali lokalnej:
Médiathèque James Baldwin – biblioteka promująca różnorodność kulturową i przeciwdziałanie dyskryminacji,
Médiathèque Maurice Genevoix (18. dzielnica) – miejsce o silnym profilu społecznym, będące centrum wsparcia i integracji,
Médiathèque Virginia Woolf (13. dzielnica) – przykład biblioteki jako „trzeciego miejsca”, sprzyjającego relacjom i uczestnictwu w kulturze.
Dodatkowo poznaliśmy funkcjonowanie sieci Plaine Commune, gdzie biblioteki aktywnie wspierają m.in. uchodźców i osoby zagrożone wykluczeniem społecznym.
Oprócz intensywnego programu job shadowingu mieliśmy również okazję doświadczyć wyjątkowego kontekstu kulturowego Paryża. Wolne chwile pozwoliły nam podziwiać najważniejsze zabytki i miejsca, które od wieków inspirują twórców kultury i edukacji, m.in.:
Wieżę Eiffla, Muzeum d’Orsay, Luwr, katedrę Notre-Dame oraz wiele innych przestrzeni wpisanych w dziedzictwo miasta. Kontakt z bogactwem kultury i historii Paryża był cennym uzupełnieniem części zawodowej i pokazał, jak silnie biblioteki, sztuka i przestrzeń miejska mogą wspólnie budować kapitał kulturowy społeczeństwa.
Job shadowing w Bibliothèque publique d’information (BPI) oraz wizyty w paryskich mediatekach utwierdziły nas w przekonaniu, że biblioteka może być:
miejscem samodzielnej nauki i rozwoju kompetencji,
przestrzenią edukacji medialnej i krytycznego myślenia,
instytucją realnie wspierającą równość i włączenie społeczne.
Wracamy do Piaseczna z nowymi inspiracjami i gotowością do przekuwania zdobytej wiedzy w konkretne działania dla naszej lokalnej społeczności.
Projekt jest realizowany w ramach programu 2.1 E-usługi, Poddziałanie 2.1.1 E-usługi dla Mazowsza, typ projektów Informatyzacja bibliotek, w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020.
